جوتن جي ڪھاڻي منھنجي ۽ عاجز غلام رسول ابڙي جي جوتن جي زباني

 

دوستو هي ٻه پير آهن، جن ۾ هڪ منهنجو آهي ٻيو منهنجي پياري اديب دوست عاجز غلام رسول ابڙو جو آهي. عاجز واري چمپل کي پشاوري چمپل چوندا آهن مون واري جو ڪو خاص نالو ناهي. دوستون چمپليون ڪي مهانگيون، برانڊيڊ ٻاهرين ملڪن ۾ جڙيل هونديون آهن ڪي مقامي مارڪيٽ ۾ موچي يا پٺاڻ ٺاهيندا آهن. جيتوڻيڪ مون واري چمپل خالص چمڙي مان ڪنهن ٻاهرين ملڪ ۾ ڪنهن وڏي ڪمپنيءَ جي جڙيل آهي پر اها برانڊيڊ ان ڪري ناهي ڇو ته اها مون لنڊا ٻازار مان ڪنهن پٺاڻ جي دڪان تان خريد ڪئي هئي. ڀلي اها لنڊا بازار جي هوندي برانڊيڊ واري حيثيت ماڻي سگهي پئي جيڪڏهن اها ڪنهن لينڊ ڪروزر گاڏي رکندڙ کي پاتل هجي ها. چوڻ جو مقصد هي آهي ته چپل جي قيمت ۽ اهميت ۾ وڏو ڪردار پير جو هوندو آهي. مون وٽ ان قسم جو هڪ عدد نام نهاد برانڊيڊ لانگ بوٽ پڻ آهي جيڪو مان ڊگهي بائيڪ رائيڊ يا ڪنهن جبل جي چوٽيءَ تي هائيڪنگ ڪندي پائيندو آهيان. ظاهر آهي ان جي اهميت، افاديت، عزت، احترام، رعب، دٻدٻو، طاقت هزارين ڀيرا وڌيڪ هجي ها جيڪڏهن اها ڪنهن فوجي جرنل جي پير ۾ پاتل هجي ها. ماڻهن ته ويچاري عظمي بخاريءَ پاران ٻاهرين ملڪ جي ڪنهن موچيءَ کي ملڪ گهرائي ڪروڙين روپيا ادا ڪري جوتا جوڙائڻ واري ڪم کي مذاق بڻائي رکيو آهي ۽ اها ڳالهه ميڊيا کان هضم نه پئي ٿئي. پر وقت وڏو بادشاهه آهي ٿي سگهي ٿو مستقبل ۾ انهن سندس جوتن جي قيمت هڪ ٽڪي جي ٿي وڃي خاص ڪري تڏهن جڏهن ميڊم فوجي جنرلن جا جوتا پالش ڪرڻ وارو ڪم ڇڏي ڏئي، پر لڳي نه ٿو ته هوءَ ڪا ايتر چري آهي ۽ هو پنهنجن محسنن کي ڪاوڙائي. پر فرض ٿا ڪريون جيڪڏهن اهي ساڳيا جنرل مٿس ڪنهن به سبب ڪري ڏمريا ته انهن لاءِ نيب، ڪرپشن جا ڪيس جوڙي کيس اڻ ڄاتل مدي تائين سندس قيئتي جوتن سميت اندر به ڪري سگهن ٿا. عمران خان تي هڪ ڪيس هٿ ۾ ٻڌڻ لاءِ تحفي ۾ مليل واچ جو پڻ آهي. ڀلا جڏهن عظمي بخاريءَ جي عظيم ليڊر ميڊم مريم نواز شريف (ياد رکڻ جي ڳالهه آهي ميڊم مريم پنهنجي مڙس ڪيپٽن صفدر جو نالو پنهنجي پويان ناهي لکندي، گهٽ ۾ گهٽ اسان جو شهزادو بلاول ڀٽو زرداري ته لکندو آهي) جيڪڏهن سرڪاري پئسن مان ڪيترن ارب ڊالرن سان خريد ڪيل پرائيويٽ جهاز ۾ لنڊن جا نجي دئورا ڪري سگهي ٿي ته ويچاري عظمي کي ايترو ته حق ملڻ گهرجي. هونئن به ميڊم ارب ۽ عرب ۾ فرق ناهي رکندي، ان ڪري پاڪستانين کان وڌيڪ عرب ملڪن خاص ڪري قطر ۾ ڏاڍي مقبول آهي.

مون کي لڳي ٿو مان پنهنجي اصلي موضوع کان هٽي ويو آهيان، ڇا ڪيان ٻروچڪو ٻار آهيان مون کي نه ڍنگ جا جوتا آهن نه انهن کي موقعي مهل تي پائي سگهندو آهيان. مون کي غربت ۽ ڇڳل جوتا مقدر ۾ مليا هئا. اسان جي ڳوٺ جي ڀرسان منهنجي ننڍپڻ ۾ واريءَ جون وڏيون ڀٽون هونديون هيون ً۽ اسين اونهاري ۾ انهن ڀٽن تي وڏن وڏن کٻڙن مان پيرون پٽڻ ويندا هئاسين ته جوتا نه هئڻ ڪري مان ڀڄي ڪري مينهن جي تازن ڇيڻن ۾ يا منگل شاخ جي پوسل واري تري ۾ پير رکي انهن کي ٺاريندو هوس. مون کي ڍنگ جا جوتا ته يونيورسٽيءَ جي وقت به نه هوندا هئا ۽ هڪ دفعي منهنجي مينيجمنٽ پاڙهيندڙ استاد محترم مون کي پيرن ۾ اسپنج جي پاتل چپل ڏسي اهو چئي ڪلاس مان ڪڍي ڇڏيو هو ته “تون يونيورسٽيءَ جو شاگرد آهين ۽ اسپنج جي چپل سان ڪلاس پيو وٺين، جيستائين ڍنگهه جا جوتا نه پائيندين مان توکي ڪلاس ۾ ويهڻ نه ڏيندس” پوءِ ڪيترا ڏينهن جوتا نه هئڻ ڪري مان سائين جن جو ڪلاس اٽينڊ ڪري نه سگهيو هوس. چوڻ جو مطلب ته جوتا عزت به ڪرائيندا آهن ته بي عزت پڻ.

جوتن جو استعمال رڳو پيرن ۾ ناهي ٿيندو اهي اهي ڪنهن کي سٽڪو ڏيڻ لاءِ پڻ استعمال ٿيندا رهيا آهن. سردار، خان، وڏيرا، پير سندن پوئلڳن، راڄ وارن، مريدن کي پنهنجي رکيل جوتن وٽ هيٺ ويهاريندا آهن. سياڻا مرد پنهنجي گهروارين کي ڊگهي کڙيءَ وارا جوتا ناهن وٺي ڏيندا.

جوتن جو استعمال داٻن ڏيڻ يا محاورن ۾ پڻ واهه جواستعمال ٿيندو آهي،

مثال طور “هل ته هڻائين نه جوتا” “ڇڳل جوتي جهڙو منهن” “تون منهنجي جتي برابر به ناهين” “تو وٽ ڪڏهن منهنجي جتي جهڙو مهمان آيو آهي جو لئي پيو ڪرين” بوٽ چٽائو، بوٽ پالشي، وغيره وغيره

اڄوڪي دئور ۾ جيڪي دبنگ جاگيردار ۽ سردار آهن انهن جا وڏڙا انگريزن جا جوتا صاف ڪندا هئا ۽ هاڻي هو عام خلق کان پنهنجا جوتا پيا صاف ڪرائين. وقت وقت جي ڳالهه آهي، عين ممڪن آهي ته ايندڙ وقت ۾ اڄ جوتا صاف ڪندڙ اسان جي ايندڙ نسلن کان پنهنجا جوتا صاف ڪرائين.

ڪجهه جوتا صاف ڪندڙ جيڪي ڪنهن زماني ۾ کير وڪڻندا هئا، اسٽاٽري ڪندا هئا، حجامڪو ڪم ڪندا هئا، جوئاري، اغواڪار، ڀتي خور، منشيات فروش هئا انهن کي جوتا صاف ڪرڻ واري عظيم ڪم جي عيوضي ڪري ترقي ڪرڻ جو راز سمجهه ۾ اچي ويو انهن پنهنجون اهي جوکم واريون ڪِرتُون ڇڏي جوتا صاف ڪرڻ جو ڪم شروع ته اهي راتو رات آسمان جا تارا بڻجي ويا.

هن ملڪ ۾ ڪي شريف بس ڪپڙو لٽو هڻي جوتا صاف ڪندا آهن پر ڪي ڪي وزير، لساني تنظيمن جا اڳواڻ فوجي جنرلن جا جوتا پنهنجي زبان سان چٽي صاف ڪندا آهن ان ڪري اهي سوين بي گناهه انسانن جا قاتل هوندي ملڪ جا وزير آهن، ۽ پر کين ياد رکڻ گهرجي ته بنگالين وانگر هن ملڪ جا اصلي ماڻهو کين سڌارڻ لاءِ جڏهن جوتن ۾ هٿ وجهندا ته کين اهي به بچائي نه سگهندا جن جا هو هن وقت جوتا پيا چٽين.

سو دوستو ڀلا برانڊيڊ جوتا پايو ۽ ملڪ جي شريف شهرين ۾ پنهنجو نالو لکايو.

See less

 

فلم The 47 تي تبصرو

ھاڻي ھاڻي دي ستيتاليھ(The 47) فلم ڏسي پوري ڪئي اٿم. فلم جيڪا يوٽيوب تي ھئي ۽ ھنديءَ ۾ ڊب ٿيل آھي. ھي فلم اصل اسپينش ٻوليءَ ۾ جوڙي ويئي ھئي. فلم جي ڪھاڻي ۾ اسپين جي شھر بارسلونا ڀرسان ڪجھ پناھ ورتل انسانن جي وڏي ڪوششن ۽ قربانين بعد ورسايل ھڪ ڳوٺ جي ڳوٺاڻن جي تڪليف ڏيندڙ زندگين تي فوڪس آھي. فلم جو اھم ڪردار ھڪ بس ڊرائيور آھي جنھن جي ھزار ڪوششن ھوندي بہ کين سندن ڳوٺ تائين بس جي سھولت نہ ڏني ويندي آھي ۽ پوءِ اھو ڊرائيور ھڪ وڏي وارڌات ڪندو آھي...اھا ڪھڙي وارڌات آھي ان کي سمجھڻ لاءِ اوھان کي فلم ڏسڻي پوندي.

ھاليووڊ جي ڪرائيم ۽ پنشمنٽ متعلق فلمن صفا بيزار ڪري وڌو آھي مون کي سپر ھيرو قسم جا ڪردار تہ ڏٺئي ڪونہ ٿا وڻن جو مون کي خبر آھي تہ اھي طاقتور آھن، انھن وٽ ويڙھ جا طريقا آھن، وٽن جديد ھٿيار آھن انھن جي سوڀ يقيني آھي...جڏھن سڄي ٿيم جي اڳواٽ خبر پئجي وڃي تہ پوءِ فلم کي ڏسڻ جو فائدو...

ھي ھڪ ڊرامائي قسم جي فلم آھي، ان قسم جون ڪيتريون روسي فلمون مون ڏٺيون جن مون کي مزو ڏنو....

https://www.youtube.com/watch?v=zGcjDiJpSdM&t=6084s

 

خيرپور ميرس ۾ ليٿيم جي دريافت

 

مون ڪنھن ڪتاب ۾ پڙھيو ھو تہ سنڌو درياءُ سنڌين جو ساھ پساھ رھيو آھي، انھن جي خوشحاليءَ جي ضمانت رھيو آھي، سنڌ جي رھواسين سنڌوءَ جي ميرانجھڙي پاڻيءَ مان سون اپايو آھي، سنڌوءَ جي مھيا ڪيل ان خصوصيت ڪري تاريخ جي ڪنھن بہ زماني ۾ ڪنھن اوڙي پاڙي جي ملڪ تي ڪڏھن حملو ناھي ڪيو پر سنڌو درياءَ پاران کين مليل اھا خوشحالي سندن بدنصيبي پڻ رھي آھي جو دنيا جھان جا بکيا، رھزن، قاتل ٽولا مٿس ھلائون ڪري، ھن سون اپائيندڙ ڌرتيءَ جو نہ رڳو مال خزانو لٽي ڦري ويندا رھيا آھن پر ويندي ويندي انسانن جو قتلام عام، شھرن کي باھيون ڏيئي ساڙيندا پڻ رھيا آھن. تاريخ جا ورق ٻڌائين ٿا تہ ٺٽو ڪيترائي ڀيرا ڌارين جي حملن ۾ مڪمل نموني تباھ ٿي وري جڙيو آھي. تاريخ اھا پڻ ٻڌائي ٿي تہ سنڌ جي رھواسين وڏي بھادري، جرئت مندي ۽ دليراڻي نموني انھن خوني لٽيرن منھن پئي اٽڪايو آھي. اھا ساڳي جنگ اڄ پڻ جاري آھي. اڄ پڻ سنڌ تي قاتل، رھزن ٽولا مختلف طريقن سان قابض آھن. سنڌ جا معدني وسيلا جھڙوڪر تيل، گئس، ونڊ انرجي، ڪوئلو، ميٽ، سامونڊي ٻيٽ، بندرگاھن سميت، ڪراچيءَ جھڙي وڏي شھر تي سنڌ دشمن ٽولا قابض آھن. اھي اسان کان اسان جا شھر وڌيڪ صوبن ٺاھڻ، خودمختيار انتظامي يونٽ جوڙڻ جھڙن نعرن ھيٺ کسڻ جا جتن پيا ڪن تہ ٻئي پاسي جت جت معدني وسيلا لڀن ٿا اتي فوجي ڪيمپون قائم ڪاري انھن علائقن کي نو گو ايريا ۾ بدلائي ڏور ڏيھ جي ماڻھن کي انھن ۾ رھائي اھي خزانا پيا لٽين.
ڪالھ 22 سيپٽمبر 2026ع جي شام جو استاد محترم سائين شاھ محمد لھراڻيءَ جي اڳواڻيءَ ۾ مان ۽ ڪامريڊ فيض علي ڪٽوھر ان ڦرلٽ جو سڌ سماءُ لھڻ شادي شھيد ۽ ڇتن شاھ بادشاھ جي درگاھن جي ڀرسان پھاڙيءَ جي دامن ۾ جھنگل ۾ منگل ڪيل ھڪ ڪيمپ جو ڇتن شاھ بادشاھ جي درگاھ وٽان بيھي مشاھدو ڪيو ھو. چيو پيو وڃي تہ ھتي ڪا تمام قيمتي معدنيات جي دريافت ٿي آھي. ڪي ان کي ليٿيم معدنيات جو نالو ڏين ٿا پر سرڪاري سطح تي اڃا تائين ان ڪيمپ ۽ ان مان حايل ٿيندڙ معدنيات متعلق ڪا پڌرائي ناھي ڪئي ويئي، مون جڏھن اھڙي ڪنھن ڊسڪوري متعلق گوگل ڪري معلومات ھٿ ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي تہ اتان مون کي ھيٺ ڏنل معلومات ملي...

Pakistan confirmed its first-ever discovery of lithium in underground geothermal brine at the Wahid Bakhsh well in the Khairpur District of Sindh by the Oil and Gas Development Company Limited (OGDCL). [1, 2]

 

📌 Discovery Details

• Location: Wahid Bakhsh Manghar, Taluka Kingri, Khairpur District, Sindh
• Source: Deep underground formation water / geothermal brine (liquid extraction, not mountain mining)
• Concentration: Approximately 275 milligrams per liter (mg/L), suitable for commercial evaluation
• Key Partner: Pakistan Institute of Nuclear Science and Technology (PINSTECH) (partnered with OGDCL to develop local extraction technology) [1, 2, 3, 4, 5]

💡 Economic & Strategic Impact

• Clean Energy: Powers electric vehicle (EV) batteries and renewable energy storage.
• Sustainable Extraction: Geothermal recovery has a smaller environmental footprint than hard-rock mining.
• Next Steps: Feasibility studies and pilot processing tech development are underway to confirm total commercial viability.

 

ھتي اھو ٻڌايل آھي تہ پاڪستان ۾ پھريون ڀيرو اھا ليٿيم واري معدنيات خيرپور ضلع جي تعلقي ڪنگري جي ڳوٺ واحد بخش مڱڻھار ڀرسان لڌي ويئي آھي، جڏھن تہ ڇتن شاھ جي رھواسين جو چوڻ آھي تہ اھا معدنيات، تعلقي خيرپور، تعلقي ڪوٽ ڏجي ۽ تعلقي ڪنگري تائين ڦھليل آھي ۽ جنھن جو ھيڊ ڪوارٽر اتي پھاڙين ۾ قائم ڪيو ويو آھي. سوين فوجي، ويگو گاڏيون، ٽرڪون، ڳري مشينري اتي آندي ويئي آھي. اھو جھڙوڪر ڪا ننڍي فوجي ڪيمپ ھجي، چئوگرد خاردار تارون لڳايون ويون آھن، ھڪ گيٽ آھي جنھن مان صرف ڪمپنيءَ جا ملازم اندر ٻاھر اچي وڃي سگھن ٿا، ڪيمپ جي آس پاس ڪنھن کي ڪم ڪار ڪرڻ، مال چارڻ جي اجازت ناھي، سمورا ملازم ڌاريا آھن.

اھا معدنيات جيڪا سون کان وڌيڪ قيمتي آھي ان کي ھر قسم گاڏين جي بيٽرين کان سواءِ صنعتي يونٽن ۾ پڻ استعمال ڪيو ويندو، پر اسان سوچيو پئي تہ اھڙي معدنيات لڀڻ واقعي سنڌ ۽ ان ۾ رھندڙ سنڌين، مقامي ماڻھن جي لاءِ ڪا خوشخبري بہ آھي يا نہ؟ دنيا اندر جتي بہ ڪو قدرتي وسيلو مليو آھي تہ اتي جي مقامي ماڻھن کي ان جو پورو پورو اجورو ملندو آھي، سعودي عرب، امارات، قطر، بحرين، ڪويت ان جا مثال آھن پر اسان جي بدقسمتي تہ جتي جتي تيل، گئس، ڪوئلو يا ڪا ٻي ڪا معدنيات ملي آھي ان جو ٽڪو پيسو فائدو مقامي ماڻھن توڙي صوبي ۾ رھندڙن کي ناھي مليو. اھا ساڳي راند ھت پڻ جاري آھي. سنڌ جي انچ انچ اندر قدرت ڪيئي املھ خزانا دفن ڪري رکيا آھن پر افسوس تہ انھن تي اسان جي مالڪي ناھي. سنڌ جا سياستدان دلال سياستدان ثابت ٿيا آھن جيڪي سندن آڏو اڇلايل ماني ٽڪر جي عيوض سنڌ جو الھ تلھ تان ھٿ کڻندي پيا نظر اچن. اسان جي نام نھاد دبنگ پيرن، جاگيردارن، سردارن، سياستدانن وٽ شھيد اڪبر بگٽيءَ جيتري ڪا غيرت ذري نظر نہ ٿي اچي.
 سنڌ ڌرتي کي مالڪ معدنيات جي خزانن سان مالا مال ڪري رکيو آھي پر افسوس ھي آھي تہ بندوق بردارن، ملڪ جي اڇي ۽ ڪاري جي مالڪن، پاڪستان، اسلام، وفاق، وڏي ڀاءُ جي نالي سان اسان سمورن خزانن تي ناجائز قبضو ڪري رکيو آھي. تيل، گئس، ڪوئلو، سمنڊ، ھوا، واري ڀٽون، ريتي بجري، ڀٿر سڀ سنڌ مان نڪرن ٿا پر انھن جو ڪو ذرو پرزو فائدو سنڌ واسين ۽ علائقي واسين کي نہ ٿو ڏنو وڃي.

تازو ئي شادي شھيد، ڇتن شاھ ۽ اڌم سلطان جي ٽڪرين جي وچ ۾ ھي نئون شھر قائم ڪيو ويو آھي، جتي اھا قيمتي معدنيات لڌي ويئي آھي. ان جي چوڌاري لوھي لوڙھو لڳل آھي ان جي دروازي تي بندوق بردار بيٺا آھن جيڪي ڪنھن بہ مقامي ماڻھو نوڪري تہ ڪجا مقامي پکيءَ کي اندر وڃڻ جي اجازت ڪونہ پيا ڏين. ھن پوري علائقي ۾ ڪائي بجليءَ جي سھولت ناھي پر سندن ھي جڙيل نئون شھر پوري رات بلبن سان جڳمڳائيندو رھندو آھي. اتي سوين فوجي ٽرڪون، جيپون، ويگو گاڏيون بيٺل نظر اچن پيون...

دنيا اندر جن علائقن ۾ قيمتي معدنيات لڌي ويندي آھي، ان علائقي، صوبي يا ملڪ اندر خوشيون پکڙجي وينديون آھن پر سنڌ اندر اھڙي عمل تي سخت مايوسي نظر ايندي آھي، اسان جي ھن سفر جي سرواڻ استاد محترم پروفيسر شاھ محمد لھراڻي خدشا پئي ڏيکاريا تہ جيڪڏھن ھتي ڪا معدنيات نڪتي تہ پوءِ ھو ھن پوري علائقي تي قبضو ڪري ڪنھن کي بہ ھتي اچڻ ڪونہ ڏيندا، روھڙي ھلس اندر جيڪي تاريخ کان اڳ جي دور جو نشانيون آھن اھي پڻ ميساري ڇڏيندا...

پنھنجن وڏڙن شايد اھڙي ماحول کي ڏسندي اھو محاورو ايجاد ڪيو ھو تہ

”اھو سون ئي گھوريو جيڪو ڪن ڇني.

 

اعتراف

دوستو، فلسفي، سائنس، اقتصاديات، سياست جي موضوعن تي منھنجو مطالعو ۽ ان تي آڌاريل ڄاڻ گھڻي گھرائي واري ان ڪري ناھي ڇوتہ سڀني موضوعن تي منھنجو مطالعو بس واجبي آھي. سنڌي ۽ اردو کي ڇڏي باقي ٻين ٻولين ۾ شايع ٿيل شاھڪار ڪتاب جيڪي سياست، فلسفي، سماجيات يا سياست تي ڇپيل آھن انھن مان ڪن ڪتابن جا ترجما پڙھيا آھن يا وري ٿورا گھڻا ماخذ پڙھيا آھن يا مختلف ڪتابن، مضمونن ۾ مٿي ڄاڻيل موضوعن جا رکيل حوالا اکين مان ڪڍيا آھن. ان ڪري منھنجي ڪا ڳالھ پٿر تي ليڪ بلڪل ناھي، اھا منھنجي پنھنجي ذاتي وقتي رائي سوچ، مشاھدو ھوندو آھي.

مون ڪيترا ڀيرا ڪيتريون غلط ڳالھيون ھتي ونڊ پئي ڪيون آھن، ۽ جڏھن بہ انھن جو ادراڪ ٿيندو آھي تہ بنا دير جي انھن کي ميساري ڇڏيندو آھيان ۽ پنھنجي اھڙي عمل تي مون کي تمام گھڻي شرمندگي بہ ٿيندي آھي. اھو ان ڪري بہ مون سان ٿيندو آھي تہ منھنجي دماغ اندر يادگيرين وارو خانو لڳي ٿو جي ڊليٽ ناھي ٿيو تڏھن بہ ان کي ڪي وائرس ضرور لڳل آھن ان ڪري معاملن کي وچڙائي ڇڏيندو آھيان.

چوڻ جو مطلب ھي آھي تہ منھنجي پاران ونڊ ڪيل ڳالھين تي ڳنڍ ٻڌي بيھي رھڻ جي ڪائي ضرورت ناھي، اھي منھنجي ناقص دماغ مان نڪتل آھن، اوھان مھربان دوست، فيس بوڪ فرينڊ، سوشل ميڊيائي ڳنڍيل محبوبو، اوھان کي منھنجي ڳالھين کي مڪمل نموني رد ڪرڻ جو پورو پورو حق آھي.

بي روزگاري ۽ بيڪاريءَ جو فرق

 

بي روزگار ھئڻ ڪو ڏوھ ناھي، پر بيڪار رھڻ جرم آھي. انھن محاورن کي گڊ مڊ ڪرڻ انتھائي بي ايماني چئبي. اوھان جا والدين اوھان جا تعليمي خرچ برداشت ڪندا آھن، ھر موقعي ۽ محل تي تعليم، تربيت، ھنر ۽ سکيا وارن مرحلن ۾ اوھان کي جاڳائيندا رھندا آھن، اوھان کي چوندا رھندا آھن تہ اوھان پنھنجو سمورو ڌيان ۽ سموريون صلاحيتيون پنھنجي پڙھائي ۽ سکيا تي ڏيو، پر اوھان پڙھڻ، ڪڙھڻ بدران سمورو تعليمي وقت اجاين سجاين ڳالھين ۾ زيان ڪري ڪجھ سکڻ بدران ڪاغذ جي ڊگري کڻي واپس ورندا آھيون تہ پوءِ ڌڪا ٿاٻا کائڻ اوھان جو مقدر بڻجي پوندو آھي ۽ ان ۾ اوھان جي والدين جو ڪو ڏوھ ناھي ھوندو.

اوھان جا والدين اوھان کي مختلف ڪاروبار ڪرڻ لاءِ ھمٿائيندا آھن، خرچ ڪري مڪمل اسٽرڪچر جوڙي ڏيندا آھن، اوھان کان رڳو ان ڪم تي وقت سيڙائڻ لاءِ چوندا آھن، ۽ اوھان کي ضمانت ڏيندا آھن تہ جيڪي بہ نقصان ٿيو تہ ھو پاڻيھي ڀريندا پر جي ڌنڌو ھلي پيو تہ اھو اوھان جو! اھڙي ضمانت بعد جيڪڏھن اوھان وقت ڏيڻ بدران سندن انھن ڪمن کي ھڪ لفظ چئي رد ڪري ڇڏيندا آھيو تہ ”بابا اوھان ڏاڍا سادا آھيو، ٻين جي چوڻ تي اچي ان قسم جا ڪم ڪندا آھيو جنھن مان ڪو فائدو ناھي“ تہ سمجھي سگھو ٿا سندن دلين ۾ ڪھڙا طوفان مچيا ھوندا.

اسان جي سمورن نڪمن، ناڪارا، بي ھمٿ، غير ھنرمند ڪاغذي ڊگري حاصل ڪيل نوجوانن کي وري کپي بہ سرڪاري نوڪري ۽ جيستائين اھا ملي تيستائين بي روزگاريءَ جو ٽيگ پنھنجي ڳچيءَ جو ھار ٺاھي پائي پيا گھمندا، پنھنجن يارن دوستن ۾ نام نھاد دکڙن جا حال احوال ڪري پنھنجو پاڻ کي مظلوم ثابت ڪري پنھنجي بي ھمٿي مٿان ڪک رکندا. پوري زندگي گذاري ڇڏيندا پر جيڪڏھن سرڪاري نوڪري نہ ملي تہ ٻيو ڪوبہ ڪم ڪار نہ ڪندا. شينھن بک مري تہ بہ ڊڀ نہ چري... انھن مان اڪثريت ان قسم جو منفي Reactive رويو اپنائيندا آھن. اھي پنھنجي ھر ناڪاميءَ جو الزام ڪنھن ٻئي جي ڪلھي تي رکي پنھنجي نااھليءَ کي جسٽيفائي ڪندا آھن.

ان سلسلي ۾ والدين جو ڏوھ اھو ھوندو آھي تہ اھڙن نوجوانن جون شاديون ڪرائي ڇڏيندا آھن ۽ سمجھندا آھن تہ من اھي ھاڻي سڌري پون پر والدين کي اھو احساس ھئڻ گھرجي تہ شادي ڪنھن بہ صورت ۾ سڌاري جي ضمانت ناھي ڏيندو ويتر شادي بعد گھر جي وڏي جون ذميواريون تھان وڌي وينديون آھن ھاڻي کيس پنھنجي پٽن ۽ پوٽين جي کاڌي پيتي، ڪپڙي لٽي، دوا درمل، پڙھائيءَ جا واڌو خرچ ادا ڪرڻا پئجي ويندا آھن. اوھان پنھنجي بي ھمٿ اولاد ۽ شاديءَ بعد سندن اولاد کي پاليو ٿا تہ انھن کي ڪھڙيءَ لنڊيءَ کاڌو آھي تہ اھي ڪو ڌنڌو ڌاڙي ڪندا. نام نھاد بي روزگار اوھان جي کيسن مان کاٽ ھڻي روزانو ھزار، پنج سئو ڪڍي، نشن پتن ۾ کپائي ٿو تہ اھو ڀلا ڇو ڪو ڪم ڪار ڪندو.

اھڙن روين جو ھڪ تمام ڇرڪائيندڙ پھلو ھيءُ آھي تہ ساڳي گھر ۾ پيدا ٿيل ٻن ڀائرن مان ھڪ جڏھن پٽڙيءَ تان لھي ويندو آھي ۽ ٻيو محنت، مشقت، ھمٿ ۽ حوصلي سان زماني جي چئلينجن کي منھن مقابل ٿي ھلندو آھي تہ اڳتي ھلي سندن روين جا منفي يا مثبت اثر سندن اولاد تي پوندا آھن. انھن جي اولاد پوءِ ٻن مختلف رستن تي ھلڻ لڳندي آھي.

ان ڪري پنھنجي ايندڙ نسلن کي بچائڻ لاءِ اسان جي نوجوان نسل کي ھمٿ ڌارڻي پوندي، کين ھنرمند ٿيڻو پوندو، سرڪاري نوڪريءَ جا متبادل ڳولھڻا پوندا.

واڪا ڪرڻ مون وس ٻڌڻ ڪم ٻروچ جو....

 

”سڙڪ 2“ فلم رويو

ھدايت ڪار مھيش ڀٽ جي لکيل فلم سڙڪ 2 ھاڻي ھاڻي ڏسي پورو ڪيو اٿم، ھي فلم 2020ع ۾ رليز ڪئي ويئي ھئي. فلم ۾ مک ڪردار سنجي دت، عاليہ ڀٽ، اديتيا رائي ڪپور جا آھن. ھن فلم جي مخالفت ھندستان ۾ تمام گھڻي ٿي ھئي، جڏھن ان جو ٽريلر يوٽيوب تي رليز ٿيو ھو تہ لکين ماڻھن ان تي منفي مطلب Dislike تي ڪلڪ ڪيو ھو.

فلم ۾ جيڪا اھم ڳالھ ڏيکاريل آھي اھا ھيءَ آھي تہ ڪي تمام وڏا عيار، مڪار، چالاڪ، حرفتي ماڻھو مذھب کي ھڪ تمام وڏي ڪاروبار جي شڪل ۾ ھلائيندا آھن. حقيقت ۾ انھن گروئن جو پنھنجو مذھبي ڳالھين تي ٽڪو ايمان ناھي ھوندو، پر ھو دنيا وارن آڏو اھو ڏيک ڏيئي طاقت ۽ پئسو حاصل ڪندا آھن.

جيئن تہ فلم ۾ مذھبي گرو ھندو مذھب سان ڏيکاريل آھي ۽ ھندستان جي عام ھندو ماڻھن جو انھن ۾ تمام گھڻو ويساھ آھي ان ڪري فلم جي مخالفت ٿي ھوندي.

ان ۾ ھڪ ڊائلاگ آھي تہ عام ماڻھن لاءِ ”بس ڳالھين جي ڄار جوڙيو، ھن جنم ۾ وعدا ڪيو ۽ انھن وعدن جي ساڀيان لاءِ مماتيءَ کان پوءِ واري زندگي لاءِ وعدا ڪيو

 

نوَ سال پراڻي ساروڻي

 

دوستو هي منهنجو ڦوٽو نَوَ سال پراڻو ان وقت جو آهي جڏهن منهنجي پوسٽنگ گورنمنٽ ڄام ممتاز حسين ڏهر ڊگري ڪاليج اوٻاوڙي ۾ بحيثيت پرنسپل جي ٿي هئي. تصوير پاڻ ڳالهائي ٿي، ٽيبل تي منهنجي ڊائري ۽ منهنجو ذاتي ليپ ٽاپ رکيل آهن، آفيس جون ڀٿيون ڀوڏر نظر اچن ٿيون جن تي ڪو رنگ روغن ٿيل ناهي. انوقت ڪاليج جي فنڊ ۾ ايتري گنجائش به نه هئي ته مان ڪا ڦرڻي ڪرسي پنهنجي لاءِ خريد ڪري سگهان ها، ايتري تائين ته ڪرسيءَ مٿان رکيل ٽوال پڻ منهنجو ذاتي هو.

پر حقيقت ۾ منهنجيون اهڙيون خواهشون ئي نه هيون. مون ته پرنسپلس جي نالي واري بورڊ تي پنهنجو نالو ئي نه لکرايو هيو.

مون پنهنجي ذهن ۾ هڪ مقصد، هڪ منزل، هڪ رستو چونڊيو هو ته مون کي پنهنجي ڪاليج اندر هڪ اهڙو تعليمي ماحول جوڙڻو آهي ته جيئن شاگردن ۽ ڪاليج وچ ۾ اهڙو ماحو پيدا ٿئي جيڪو چقمق ۽ لوهه وارو هوندو آهي، اهي ٻئي جڏهن آس پاس هوندا آهن ته هڪ ٻئي کي ڇڪي گڏ ٿيندا آهن.

اهو ڪم ان وقت ڪو سولو نه هئو، ڪاليج پوري ريجن ۾ ڌارين جون ڪوڙيون داخلائون ۽ بوگس امتحان ڏيارڻ واري بدبودار ماحول ۾ گوڏن تائين گتل هو. انوقت جو صوبائي وزير تعليم محترم ڄام ممتاز ڏهر صاحب اوٻاوڙي جو رهائشي هو

۽ سندس ئي ڪوششن جي نتيجي ۾ اها ڪاليج قائم ٿي هئي جنهن تي سندس والد صاحب جو نالو رکيل آهي، صاحب موصوف ڪوڙن ماڻهن جي چغلين تي مون کي بشير آباد جون حاضريون لڳرائيندو هيو، نام نهاد صحافين، ڪوڙن قومي ڪارڪنن، بي حس جيالن کي منهنجي خلاف بڇ ڏيئي بڇيو ويو هو، جيڪي ڀتي جي تقاضا ڪندا هئا، جاني مالي نقصان جا دڙڪا ڏيندا هئا، هڪ دفعي ته پسٽل کڻي آفيس پڻ آيا هئا، جيئن ته انوقت گهوٽڪيءَ ۾ جيڪو ڊپٽي ڪمشنر هيو، اهو سنڌ جي چيف منسٽر سائين مراد علي شاهه جو ڀيڻويو هيو ۽ جنهن بورڊ جي امتحانن لاءِ سڄي ضلع جي پرنسپلن، بورڊ عملدارن کي پنهنجي آفيس ۾ گهرائي کين ڪاپيءَ جي روڪٿام لاءِ سخت هدايتون ڪيون هيون، اهڙي ماحول ۾ منهنجي ڪاليج اندر امتحانن ڪرائڻ وارا نام نهاد ماهر، ناني، ماسي مرڻ جا بهانا ڪري ڀڄي ويا هئا، سڄي ذميواري مون سيکڙاٽ کي سونپي ويئي هئي ۽ پوءِ جڏهن يونيورسٽيءَ جي امتحانن جو وقت آيو هو ته تنهن وقت جي ريجنل ڊائريڪٽر جي ملي ڀڳت سان مقامي امتحاني مافيا مون کي ان امتحاني عمل کان ڌار ڪرائي ڇڏيو هو ۽ مون کان ڊي ڊي او پاور پڻ واپس ورتا هئا. ياد رهي ته اوٻاوڙي جي ان ڪاليج ۾ يونيورسٽي پاران ٿيندڙ بي ايس سي، ايم اي، ايم ايڊ، بي ايڊ جا امتحان ڪروڙن جو ڪاروبار هئا.

خير اهي سڀ ڳالهيون پنهنجي جاءِ تي مان جيڪي ٻه سال اتي رهيم پنهنجي مٿي ڄاڻايل مقصد (Goal) تي مضبوطيءَ سان ڄميل رهيم ۽ رب پاڪ جا ڪروڙين ڪرم ان عمل ڪري جيڪو مون کي مان مرتبو، عزت ملي اهو ئي منهنجي زندگيءَ جو عظيم اثاثو آهي.